Cấu tạo cột sống con người chức năng và bệnh thường gặp

Cột sống là bộ phận rất quan trọng trên cơ thể, chi phối toàn bộ các hoạt động sống của con người. Vì vậy, hiểu rõ về cấu tạo cột sống sẽ giúp chúng ta có thêm những thông tin hữu ích trong việc chăm sóc, bảo vệ và điều trị bệnh khi cần thiết. Dưới đây là một số thông tin cơ bản về cột sống mà mọi người cần biết.

Cấu tạo cột sống con người

Giải phẫu hệ thống xương khớp cho thấy cột sống cơ thể người kéo dài từ phần mặt dưới của xương chẩm đến điểm cuối cùng là đỉnh xương cụt. Một cơ thể bình thường sẽ có từ 33 – 35 đốt sống, đĩa đệm cột sống và xương cùng. Xương cụt nằm ở đoạn dưới cùng bên phía lưng.

cấu tạo của cột sống

Cấu tạo của cột sống được giải phẫu theo vị trí và tên gọi của từng đoạn cột sống, giữ nhiệm vụ riêng biệt khác nhau.

Cụ thể như sau:

Đốt sống cổ

Đốt sống cổ gồm có 7 đốt sống, được ký hiệu từ C1 đến C7 trên cột sống.

  • C1 là đốt sống có tên gọi là atlas, có nhiệm vụ chính là nâng đỡ trọng lượng của phần đầu. C2 được gọi là trục đốt sống, C7 được gọi là đốt sống cổ nhỏ (ở vị trí thứ 7)
  • Đoạn đốt sống cổ thường có phần thân nhỏ, mở rộng về chiều nang
  • Phần cuống đốt sống dính vào một mặt bên của thân đốt sống
  • Gai đốt sống thường trẻ đôi trong quá trình hình thành và phát triển nhưng không diễn ra ở vị trí C1 và C7
  • Trên đoạn đốt sống, đốt sống cụt có lỗ ngang.

Đoạn cột sống ngực

Cột sống ngực gồm có 12 đốt sống được đánh số từ T1 – T12. Đặc điểm cấu tạo như sau:

  • Các đốt sống ở phần ngực được phân biệt rõ ràng nhờ các mặt khớp biên. Nó có nhiệm vụ nối phần đầu của các xương sườn
  • Các mỏm ngang của đốt sống có diện khớp với phần đầu xương sườn
  • Các mỏm gai dài thường phát triển chếch xuống dưới
  • Đốt sống cổ và giữa đốt sống lưng có kích thước trung bình

Đoạn đốt sống thắt lưng

Đoạn đốt sống này gồm có 5 đốt, được ký hiệu từ L1 – L5

  • Đốt sống ở thắt lưng thường rộng về chiều nang, có kích thước lớn
  • Đốt sống thắt lưng không hình thành lỗ ngang, không có mặt khớp biên
  • Mỏm gai ở đốt sống lưng có hình chữ nhật
  • Đốt sống lưng có phần cuống dày

Cấu tạo đoạn xương cùng cột sống

Đoạn này gồm có 5 đốt sống hợp nhất được đánh số từ S1 – S5

  • Các đốt xương hợp nhất với nhau tạo thành xương cùng
  • Xương cùng nối với xương chậu tạo thành hai khớp cùng chậu

Xương cụt

Xương cụt thường có 3 – 5 đốt sống tạo thành

  • Xương cụt của cơ thể người có hình tam giác
  • Kích thước xương tương đối nhỏ

Chức năng của cột sống

Là một trong những bộ phận quan trọng nhất trên cơ thể, cột sống chịu trách nhiệm lớn trong các hoạt động thường ngày của cơ thể. Bao gồm:

  • Cột sống là điểm kết nối giữa các xương trên cơ thể để nâng đỡ trọng lượng cơ thể, giúp các hoạt động sống trở nên đa dạng, linh hoạt hơn
  • Duy trì đường cong sinh lý tự nhiên của cơ thể. Giua cơ thể luôn ở tư thế thẳng đứng, giúp thăng bằng cơ thể trong suốt quá trình di chuyển, hoạt động. Đồng thời cũng là bộ phận giúp giảm xóc cho các đốt sống và hạn chế các chấn thương nguy hiểm ở những khớp xương riêng lẻ.
  • Đốt sống và các đĩa đệm trên cột sống giúp phân tán trọng lực tác động trên cơ thể, giúp ổn định các hoạt động sống
  • Đoạn cột sống cùng kết nối với xương chậu, xương sườn tạo thành khung xương vững chắc. Tạo điểm tựa trọng lượng và bảo vệ các cơ quan trong lồng ngực và ổ bụng.
  • Cột sống giúp bảo vệ tủy sống khỏi những chấn thương trong quá trình làm việc, sinh hoạt. Tủy sống là bộ phận chi phối tất cả các hoạt động của cơ thể nên nếu tủy sống bị tổn thương sẽ gây ra rất nhiều biến chứng nguy hiểm.

Chức năng của cột sống

Các bệnh thường gặp ở cột sống

Như đã chia sẻ ở trên, cột sống là phần xương chính và rất quan trọng trên cơ thể người. Nó chi phối toàn bộ các cử động thường ngày để chúng ta làm việc, sinh hoạt thuận tiện, dễ dàng. Vì vậy, bất kỳ một tổn thương nào liên quan đến cột sống đều gây ra những phiền toái nhất định và làm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống của mỗi người.

Dưới đây là một số bệnh thường gặp về cột sống mà mọi người cần biết:

Bệnh thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống là bệnh thường xảy ra do yếu tố tuổi tác, cơ thể bị lão hóa tự nhiên khi về già khiến chức năng xương khớp dần giảm theo thời gian.

Các triệu chứng của căn bệnh này thường diễn ra âm thầm trong thời gian dài nên khó được phát hiện sớm.

Biến chứng nặng nề nhất của bệnh là dẫn đến nguy cơ tàn phế suốt đời. Tuy nhiên, nếu được điều trị tích cực và áp dụng đúng phương pháp thì tổn thương cột sống có thể được hồi phục đến 80%.

Một số triệu chứng đặc trưng của bệnh thoái hóa cột sống gồm:

  • Xuất hiện các cơn đau lưng âm ỉ, kéo dài liên tục trong 4 – 8 tuần
  • Cơn đau có xu hướng tăng nặng theo thời gian hoặc khi lao động nặng, khi cử động các tư thế khó như cong người, xoay lưng,…
  • Khi bệnh chuyển sang giai đoạn nặng, người bệnh gặp phải các cơn đau nhức ở cột sống lưng, cường độ cơn đau tăng mạnh lan tỏa xuống chân
  • Cơ thể có dấu hiệu teo cơ, tê liệt, các chi cử động yếu ớt. Cuối cùng là dẫn đến bại liệt

Triệu chứng thoái hóa đốt sống cổ:

  • Đau nhức ở đoạn đốt sống cổ, khả năng vận động cổ bị hạn chế
  • Xuất hiện cơn đau đột ngột với cường độ nặng, kéo dài trong nhiều giờ, thậm chí là nhiều ngày. Cơn đau có thể lan tỏa xuống 1 bên vai hoặc cả hai bên cánh tay
  • Người bệnh thường bị cứng cổ vào buổi sáng, có dấu hiệu chóng mặt, đau đầu
  • Phần bả vai, cánh tay, cẳng tay và ngón tay mất cảm giác,….

Thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm là tổn thương xảy ra ở phần xương cột sống do nhân nhầy đĩa đệm tràn ra ngoài và ma sát trực tiếp với dây chằng, dây thần kinh, tế bào cơ bên ngoài. Từ đó gây ra triệu chứng đau nhức khó chịu. Cụ thể là:

  • Xuất hiện các cơn đau ở thắng lưng với cảm giác nhức mỏi, tê bì lan từ thắt lưng xuống bàn chân theo dây thần kinh tọa hoặc chạy ngược lên vùng cổ, lan đến cánh tay, cẳng tay, bàn tay,…
  • Cơn đau thường bùng phát 1 – 2 tuần, sau đó thuyên giảm lại tái phát lại
  • Có cảm giác kiến bò, châm chích như bị kim chân ở các vùng đau nhức

Bệnh gai cột sống

Gai cột sống là căn bệnh xảy ra do sự lắng đọng canxi ở các đốt sống và hình thành nên các mấu xương giả. Mấu xương càng dài càng chèn ép nghiêm trọng lên các dây thần kinh, dây chằng và tủy sống. Từ đó gây ra các triệu chứng như:

  • Xuất hiện các cơn đau ở vùng thắt lưng, cổ. Cơn đau tăng nặng hơn khi di chuyển hoặc cử động ở cột sống bị tổn thương
  • Các khối cơ bắp dần bị yếu, giảm khả năng cầm nắm vật nặng hoặc cử động mạnh. Đặc biệt là ở bắp tay và bắp chân
  • Người bệnh mất khả năng giữ thăng bằng, đường cong sinh lý biến dạng
  • Rối loạn đại tiện, tiểu tiện. Có dấu hiệu đại tiện mất tự chủ

Mặc dù các bệnh về cột sống chủ yếu xảy ra ở người từ độ tuổi trung niên trở ra. Tuy nhiên thống kê của Bộ y tế cho thấy những năm gần đây bệnh ngày càng có xu hướng bị trẻ hóa về độ tuổi, thường xảy ra ở những người thường xuyên lao động nặng, thói quen làm việc không khoa học và chế độ dinh dưỡng không hợp lý. Do đó mọi người không nên chủ quan với những căn bệnh này.

Trên đây là một số thông tin giải phẫu về cấu tạo cột sống. Hy vọng đã chia sẻ đến mọi người thêm nhiều kiến thức hữu ích giúp bảo vệ sức khỏe tốt hơn. Chúc bạn đọc nhiều niềm vui!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *